Develer festivalde nasıl güreşir?
Yeni yılın ilk festivali Selçuk'ta yapılıyor. Bu mevsimde kızışan ve güreştirilmeye elverişli hale getirilen develer, İzmir'in tarih ve doğa hazinesi ilçesi Selçuk'ta buluşarak, ne kadar güçlü olduklarını birbirlerine ispatlamaya çalışıyorlar. Meraklıların huzurunda rakibini yıkan allı pullu süslü develer ise, sahipleri ve hakem heyeti tarafından halı ve benzeri armağanlarla ödüllendiriliyor. Her yıl ocak ayının 3. pazar günü Selçuk'ta tekrarlanan deve güreşi festivali sayesinde yaz aylarında olduğu gibi kışın da turistlerin bölgeye toplanmasına neden oluyor. Bu festival için hazırlıklar tüm hızıyla sürdürülüyor. Karşılama ve güreşler, Efes Hipodromunda gerçekleşiyor. Develerin kızışma mevsimi olan ocak ve şubat aylarında Çanakkale'den Antalya'ya kadar Ege ve Akdeniz Bölgesi'nin çeşitli yörelerinden allanıp pullanıp getirilen develer, mağrur ve yavaş adımlarla güreşlerin yapılacağı günün bir öncesinde ilçede gezdiriliyor. Gün boyu olduğu gibi gecede sabaha dek devam eden eğlencelerde davul ve zurnalar susmak bilmiyor, folklorik oyunlar oynanıyor. Bir yandan yakın şehirlerden getirilen dansözler ve saz ekipleri, neredeyse her lokantada sazlı, sözlü, danslı
eğlencelere eşlik ederken, diğer yandan sokaklarda halay çekip yağlıklara, deveci şallarına bürünenler deve sahipleri ile koyu sohbetlere dalıp hasret gideriyorlar. Konuklar gün ağarırken bu defada Efes Antik Kenti'nin stadyumuna akın etmeye başlıyorlar. Güreşleri ön sırada izleyip rakı sofralarını kurmak isteyenlerin telaşına sucuk ve yörenin ünlü çöp kebabı satıcılarının mangal kokuları da karışınca, tarihi stadyumun içi kadar dışı da hınca hınç doluyor. Şafakla başlayan hazırlıklarla birlikte geleneksel deve güreşleri için gelen yerli turistlere çevre köylerden gelenler ve yabancı turistler katılınca, Selçuk'un nüfusu bir anda ikiye hatta üçe katlanıyor. Üstüne üstlük bu harekete amatör, profesyonel fotoğraf ve kamera tutkunları ile basın mensupları da eklenince nüfus adeta patlıyor. Ege'nin ünlü çöp kebabının yoğun kokusu ve dumanı altında tıklım tıklım dolmuş olan hipodromda güreşlerin başlamasını sabırsızlıkla bekleyenlere göz alıcı etkinlikler hazırlanıyor. Selçuk Belediyesi tarafından organize edilen deve güreşleri için her yıl artarak rekor derecede bir katılım sağlanıyor...
Bir fiyaka bir caka...
Güreş için bir gün öncesinden ayaklarının çözülüp kamyonlardan indirilen yaklaşık 100'e yakın deve renk renk kolyelerle süsleniyor. Boncuklar, deve çanları ve derilerden oluşan zengin aksesuarlarla meydana doğru yola çıkan develere iki yandan 400'e yakın zilin sesi de eşlik ediyor. Böyle bir atmosferde ağır ağır adımlarla tozu dumana katan develer, hipodroma giriyorlar.
...Ve nihayet güreşleri idare edecek cazgırın anonsu ile güreşlere başlanıyor. Devenin geldiği bölgenin taraftarları heyecanla tezahüratlar yapıyorlar.
Tribün desteğini arkasına alan develerin amansız kapışması görülmeye değer özellikler taşıyor. Ağırlıkları bir tona yaklaşan develer ağızlarından köpükler saçarak kıyasıya mücadele ederlerken, hakem heyeti dikkat kesilerek müsabakayı izliyor. Develerin başında bazen bir eşek bazen bir köpek rehberlik ediyor. Güreşçi develerin ağızlarından akan ve köpüğü andıran salya güreş kızıştıkça ve uzadıkça artarken develeri kontrol edenlere ve ayırmaya çalışanları bulanıyor. Deveciler güreşler için hazırladıkları kıyafetlerini ve Aydın'da özel olarak yaptırdıkları körüklü deveci çizmeleriyle develerini kontrol etmeye çalışıyorlar.
Develerden birinin meydandan kaçışıyla nihayetlenen güreşlerin bir çoğu berabere bitiyor. Birbirlerine sarılarak adeta yumak olup yere çöken develeri ayırmak ise, omuzlarında ip taşıyan 20 ayırıcı görevlinin işi. Bu arada güreşmek istemeyen develer de oluyor tabii. Böyle durumlarda develerden birinin eşi sahaya sokuluyor. Eşini rakibe kaptırmak istemeyen kıskanç deve bu defa rakibini kaçırmak için olanca gücüyle saldırıyor. Birbirlerini ısırmamak için ağızları bağlana develer "çengel", "sarma" gibi güreş oyunlarını deneyerek rakibini bağırtma, kaçırma, yıkma yolunu deniyorlar. Bazıları da sahipleri tarafından güreşten çekilmeyi tercih ediyor.
Dozer, Çakar, Rambo, Nuh gibi çarpıcı isimleri olan develerin güreşleri Selçuk'tan sonra çeşitli yörelerde mart ayı başına dek tekrarlanıyor. Develerin güreşmesi için en uygun olan zaman "zemheri" aralık sonu mart başı arası develerin çiftleşme döneme rastlıyor.
Geleneksel kurallar Tüm dünyada vahşi olmayan tek hayvan güreşi olarak kabul edilen deve güreşlerinde kazanan yada kaybeden yok aslında. Seyircilerin develer için bahse girmesi haram kabul edilirken hipodrom giriş ücretinden ve bağışlardan elde edilen gelir Selçuk Belediyesi tarafından hayır kurumlarına bırakılıyor. Zekaya dayandığı ileri sürülen güreşlerde develerin 11 çeşit oyunu bulunuyor. Güreşe sadece 7 yaşına gelmiş erkek develer katılıyor. Rüştünü ispatladığı 7 yaşına kadar "Daylak" adıyla anılan deve, bu yüzden ancak 7 yaşında erkek sayılıyor. 35 yıl güreşebilen bu tür develer kutsal sayıldığı için binek hayvanı olarak kullanılmıyor, yük taşıtılmıyor. Güreşemez hale gelince de pek makbul olan etinden sucuk yapılıyor.
